Maszyny 2027: nowe rozporządzenie UE, modernizacja i CE. Co naprawdę trzeba sprawdzić?

Zdjęcie ilustracyjne z biblioteki _now; nie przedstawia realizacji RBB.

Zmieniasz sterowanie maszyny, dokładasz robota, zwiększasz wydajność albo łączysz dwa urządzenia w jedną linię? To nie zawsze jest tylko zadanie dla utrzymania ruchu. Od 20 stycznia 2027 r. zacznie być zasadniczo stosowane nowe rozporządzenie maszynowe UE 2023/1230. Dla firm ważne jest nie tylko to, co się zmienia w przepisach, ale też kiedy modernizacja wymaga głębszej oceny bezpieczeństwa i zgodności.

Łukasz Pietrzak · RBB | Ratuj & Bądź Bezpieczny · 19 października 2026

Co zmienia się 20 stycznia 2027 r.?

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1230 w sprawie maszyn zastąpi w głównym zakresie stosowania dyrektywę maszynową 2006/42/WE. Nowe przepisy dotyczą przede wszystkim zasad projektowania, wprowadzania do obrotu i oddawania do użytku maszyn oraz produktów powiązanych. Rozporządzenie unijne będzie stosowane bezpośrednio, bez potrzeby krajowego „przepisywania” jego zasad.

Wśród zmian są doprecyzowane zasady dotyczące istotnej modyfikacji, wymagania odpowiadające na zagrożenia wynikające z technologii cyfrowych, kwestii cyberbezpieczeństwa wpływającego na bezpieczeństwo maszyny oraz możliwości dostarczania instrukcji w formie cyfrowej na warunkach określonych w przepisach. Więcej wyjaśnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Czy od 2027 każda stara maszyna musi dostać CE od nowa?

Nie. Samo wejście w stosowanie rozporządzenia (UE) 2023/1230 nie oznacza automatycznego obowiązku ponownego oznakowania CE czy ponownego przeprowadzenia oceny zgodności dla wszystkich maszyn już eksploatowanych w zakładzie.

Trzeba odróżnić przepisy dotyczące wprowadzania maszyny do obrotu lub oddawania jej do użytku od obowiązków pracodawcy jako użytkownika wyposażenia pracy. Te drugie już dziś obejmują bezpieczne użytkowanie, wymagane zabezpieczenia, odpowiednie instrukcje, szkolenia i kontrole. PIP: maszyny i inne urządzenia techniczne.

Kłopot zaczyna się tam, gdzie przedsiębiorca traktuje każdą przebudowę jako „zwykłą modernizację”, bez sprawdzenia, czy jej skutki dla bezpieczeństwa nie zmieniają statusu urządzenia.

Istotna modyfikacja maszyny – co to znaczy?

Nowe przepisy definiują istotną modyfikację jako określoną zmianę fizyczną lub cyfrową, dokonaną po wprowadzeniu maszyny do obrotu lub oddaniu do użytku, nieprzewidzianą lub niezaplanowaną przez producenta. Sama zmiana konstrukcyjna nie wystarczy: musi ona wpływać na bezpieczeństwo, powodując nowe zagrożenie albo zwiększając istniejące ryzyko, i wymagać dodatkowych zabezpieczeń lub działań w przypadkach wskazanych w definicji rozporządzenia.

Dlatego wymiana części, naprawa czy montaż osłony nie stają się automatycznie istotną modyfikacją. Podobnie nie każda zmiana programu sterownika oznacza konieczność ponownego CE. Liczy się rzeczywisty charakter modyfikacji, jej skutki i spełnienie przesłanek prawnych.

Art. 18 rozporządzenia przewiduje, że osoba dokonująca istotnej modyfikacji może być traktowana jak producent w odniesieniu do zmodyfikowanej maszyny lub właściwego zakresu zespołu maszyn. Wówczas wchodzą w grę związane z tym obowiązki, w tym odpowiednia ocena zgodności. Podstawą jest tekst rozporządzenia (UE) 2023/1230, w szczególności art. 3 pkt 16 i art. 18.

Modernizacja maszyny: pięć sytuacji, przy których warto zatrzymać projekt

Nie są to automatyczne przypadki istotnej modyfikacji. To sygnały do przeprowadzenia oceny:

1. Zmiana układu sterowania: nowe oprogramowanie, sterownik PLC lub inny sposób uruchamiania i zatrzymywania może wpływać na funkcje bezpieczeństwa.
2. Zwiększenie wydajności lub prędkości: krótszy cykl pracy albo mocniejszy napęd może zmienić ekspozycję operatora na zagrożenia.
3. Dołożenie robota albo transportera: pojawiają się nowe strefy ruchu, punkty kolizji i wzajemne zależności maszyn.
4. Zmiana osłon lub układów bezpieczeństwa: trzeba sprawdzić, czy zabezpieczenia współpracują z maszyną i czy nie pogarszają poziomu ochrony.
5. Połączenie urządzeń w linię technologiczną: osobne, poprawnie działające maszyny mogą po integracji tworzyć nowe ryzyka całego układu.

Przykład ilustracyjny: firma dołącza transporter do istniejącej maszyny pakującej. Nowy układ przyspiesza odbiór produktu, ale tworzy dostęp do ruchomych części w miejscu przekazania. Zespół powinien ocenić zmienione zagrożenia, przewidzieć właściwe zabezpieczenia i ustalić, kto odpowiada za zgodność końcowego rozwiązania. To przykład modelowy, nie opis projektu klienta RBB.

Dokumentacja CE, DTR i ocena ryzyka – co zebrać przed uruchomieniem?

Przed zmianą warto uzgodnić prosty pakiet informacji pomiędzy pracodawcą, utrzymaniem ruchu, automatyką, wykonawcą modernizacji i BHP:

• Stan wyjściowy: przeznaczenie, producent, rok, identyfikacja maszyny oraz dostępne instrukcje/DTR i deklaracje zgodności, jeśli są wymagane w danym przypadku.
• Opis zmiany: co dokładnie modyfikujemy – mechanikę, sterowanie, parametry, sposób obsługi czy połączenia z innymi urządzeniami.
• Ocena ryzyka: jakie nowe zagrożenia występują, jakie ryzyko wzrasta i w jaki sposób można je ograniczyć.
• Weryfikacja prawna: czy zachodzą przesłanki istotnej modyfikacji, a jeśli tak – kto i dla jakiego zakresu będzie wykonywać obowiązki producenta.
• Sprawdzenie przed rozruchem: testy osłon, zatrzymania awaryjnego, blokad, funkcji bezpieczeństwa oraz zasad użytkowania – odpowiednio do danej maszyny.
• Przekazanie do pracy: aktualizacja instrukcji, szkolenie operatorów, informacja o nowych zagrożeniach i formalne potwierdzenie gotowości technicznej oraz organizacyjnej.

Sam znak CE nie mówi, czy po latach użytkowania konkretne zabezpieczenie nadal działa ani czy operator został właściwie przygotowany do nowego zadania.

Jak przygotować firmę do 2027 r. bez robienia rewolucji w parku maszynowym?

Zacznij od mapy planowanych modernizacji, a nie od hasła „wszystkie maszyny do ponownego CE”. Wybierz projekty, które zmieniają sterowanie, tempo pracy, układ linii albo funkcje bezpieczeństwa. Dla każdego ustal właściciela projektu, zakres zmiany, dokumentację i punkt, w którym podejmowana będzie decyzja o wymaganiach zgodności.

Szczególną uwagę zwróć na projekty na przełomie 2026 i 2027 r. Datę wprowadzenia do obrotu lub oddania do użytku i konkretny stan prawny należy ocenić w odniesieniu do danej maszyny. Nie da się ustalić obowiązków wyłącznie na podstawie daty faktury albo daty rozpoczęcia montażu.

To dobry moment, żeby wspólnie z BHP i utrzymaniem ruchu uporządkować sposób akceptowania zmian oraz sprawdzania skuteczności zabezpieczeń. Bezpieczeństwo maszyny zaczyna się przed wciśnięciem START.

Najczęstsze pytania

Od kiedy obowiązuje nowe rozporządzenie maszynowe UE 2023/1230?

Zasadniczo od 20 stycznia 2027 r. Niektóre jego przepisy mają wcześniejsze terminy stosowania, ale to ta data jest kluczowa dla większości wymagań dotyczących maszyn.

Czy stara maszyna po 20 stycznia 2027 r. musi mieć nowe CE?

Nie tylko dlatego, że zmieniła się data. Należy jednak stale zapewniać bezpieczeństwo użytkowania i oddzielnie oceniać skutki późniejszych zmian maszyny.

Czy wymiana sterownika PLC oznacza istotną modyfikację?

Nie automatycznie. Trzeba sprawdzić, co zmiana robi z funkcjami bezpieczeństwa i ryzykiem oraz czy spełnia przesłanki definicji z rozporządzenia.

Kto odpowiada za CE po istotnej modyfikacji maszyny?

W przypadkach objętych art. 18 rozporządzenia podmiot dokonujący istotnej modyfikacji jest traktowany jak producent w odpowiednim zakresie i musi wypełnić przypisane mu obowiązki. W konkretnym projekcie trzeba ustalić, kto faktycznie dokonuje modyfikacji i za jaką część odpowiada.

Czy instrukcja obsługi maszyny może być cyfrowa?

Nowe przepisy przewidują taką możliwość na określonych warunkach, z zasadami udostępnienia wersji papierowej na żądanie. Warto sprawdzić sposób zapewnienia operatorom realnego dostępu do instrukcji. Wyjaśnienie ministerstwa.

Zobacz Reels #7: „Modernizacja maszyny to nie tylko temat dla UR”

W krótkiej rolce pokazuję, od jakich pytań zacząć rozmowę o modernizacji, zmianach w sterowaniu i ryzyku istotnej modyfikacji.

Obejrzyj Reels #7 na Instagramie.

Przygotowałem także materiał „MASZYNY 2027 — CE BEZ PANIKI”. Jeżeli chcesz go otrzymać, napisz MASZYNA w komentarzu pod rolką lub skontaktuj się z RBB.

Zanim zmienisz maszynę, sprawdź skutki dla bezpieczeństwa

Potrzebujesz uporządkować sposób oceny ryzyka, przygotowania pracowników lub nadzoru BHP nad zmianami technicznymi? Sprawdź BHP dla firm i Bezpieczny Biznes.

Porozmawiajmy o planowanych zmianach w Twojej firmie.